Lekkoatletyka

Lekkoatletyka

Podstawowe konkurencje lekkoatletyczne: biegi, skoki, rzuty i chód mają swój początek w zachowaniach pradawnych ludzi. Były one w naturalny sposób uprawiane i trenowane przez człowieka, który musiał biegać, skakać przez przeszkody terenowe oraz rzucać oszczepem czy kamieniem.

Lista konkurencji zaliczanych do lekkoatletyki:

Biegi: sprinty (biegi krótkie), biegi średnie, biegi długie, biegi przez płotki
Rzuty: pchnięcie kulą, rzut oszczepem, rzut młotem, rzut dyskiem
Skoki: skok w dal, trójskok, skok wzwyż, skok o tyczce
Wieloboje: triathlon, pięciobój nowoczesny

  • CZY WIESZ, ŻE...

    Pierwszą siedzibą IAAFu była Szwecja, a od 1946 do 1993 roku główna siedziba organizacji znajdowała się w Londynie.

  • CZY WIESZ, ŻE...

    Dwukrotnym mistrzem olimpijskim w pchnięciu kulą jest Tomasz Majewski. Zdobył złoty medal na igrzyskach w Pekinie w 2008 r. oraz w Londynie w 2012 r.

  • CZY WIESZ, ŻE...

    Lekkoatletyka to jedna z najstarszych dyscyplin sportu, oparta na naturalnym ruchu.

następny poprzedni
Minisłownik pojęć

Podstawowe informacje

BIEGI                   
Sprint to bieg na krótkich dystansach: 60 metrów (hala), 100 m, 200 m, 400 m, sztafety 4 × 100 metrów i 4 × 400 m. Zawodnicy startują na sygnał (strzał) startera z bloków startowych. Każdy zawodnik biegnie po swoim torze. Przed zawodami odbywa się losowanie torów albo też numer toru przydzielonego zawodnikowi wynika z miejsca, które zajął on w biegu eliminacyjnym. O kolejności na mecie decyduje pierś zawodnika.

Biegi średnie to biegi obejmujące takie dystanse jak 800 m, 1500 m oraz 1 milę. Okazyjnie rozgrywa się także biegi na dystansach 600, 1000 oraz na 2000 m.

Biegi długie biegi lekkoatletyczne obejmujące w swój skład dystanse dłuższe od biegu na 3000 m.

Biegi przez płotki to rodzaj biegowych konkurencji lekkoatletycznych, w którym zawodnicy podczas biegu pokonują równomiernie rozstawione płotki.

RZUTY
Pchnięcie kulą polega na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m. Kobiety pchają kulą o masie 4 kg (juniorki młodsze 3 kg, młodzicy 5 kg, juniorzy młodsi (16-17 lat) – 5 kg, juniorzy starsi (18-19 lat) – 6 kg, seniorzy – 7,26 kg. Kula przed wypchnięciem musi mieć kontakt z szyją zawodnika. Po wykonaniu pchnięcia zawodnik musi opuścić koło jego tylną częścią, w przeciwnym wypadku pchnięcie nie zostanie uznane. Ponadto kula musi paść w obszar wycinka koła o kącie 34.92 stopni.

Stosowane są dwie podstawowe techniki pchnięcia kulą:

  • z doślizgu – zawodnik ustawia się tyłem do kierunku pchnięcia i wykonuje "doślizg" do progu, skręt biodra i wypchnięcie kuli
  • obrotowa – zawodnik wykonuje obrót (podobny do tego w rzucie dyskiem) zakończony wypchnięciem kuli

Odległość mierzy się wzdłuż linii przechodzącej przez środek koła i ślad kuli, od wewnętrznej krawędzi progu do najbliższej krawędzi śladu.

Pchnięcie kulą jest w programie olimpijskim od pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich w 1896 r.

Rzut oszczepem - należy do konkurencji technicznych. Zawodnicy i zawodniczki rywalizują w rzucie oszczepem podczas igrzysk olimpijskich (mężczyźni od 1908 r., a kobiety od 1932 r.), mistrzostw Europy, mistrzostw świata oraz licznych mityngów lekkoatletycznych.

Rzut oszczepem jest także rozgrywany w ramach rywalizacji w siedmioboju i dziesięcioboju. Zawody w rzucie oszczepem rozgrywane są na rzutni lekkoatletycznej umiejscowionej na stadionie. Rozbieg przed rzutem wykonuje się z oznaczonego białymi liniami rozbiegu. Rozbieg może mieć maksymalnie 36,5 m długości, a jego szerokość wynosi 4 metry. Jest on zakończony łukiem o promieniu 8 m. Łuk – czyli namalowana biała linia – ma 7 cm szerokości.

Pole rzutu (tzw. promień) stanowi wycinek koła o kącie rozwarcia ok. 29° (wyznaczony na środku murawy). Zwycięzcą konkursu rzutu oszczepem zostaje zawodnik, który wykonał najdalszy rzut. Przekroczenie linii wyznaczającej koniec rozbiegu (nawet po wykonaniu rzutu) lub rzut poza wyznaczone pole (promień rzutu) powoduje jego nieważność (tzw. spalony).

Podczas wykonywania rzutu oszczep należy trzymać za osznurowania. Próba zostaje uznana za ważną jeśli oszczep wyląduje w polu rzutów i zostawi ślad od wbicia w miejscu wylądowania.

W konkursie finałowym rzutu oszczepem podczas imprez mistrzowskich np. igrzysk olimpijskich startuje przynajmniej 12 zawodników wyłonionych we wcześniejszej rundzie eliminacyjnej (rozgrywanej z reguły dzień wcześniej), którzy uzyskali w niej tzw. minimum kwalifikacyjne (wyznaczona przez sędziów odległość gwarantująca udział w finale). Jeżeli minimum kwalifikacyjne uzyska mniej niż 12 zawodników (minimum jest przeważnie ustalane na takim poziomie, aby tak właśnie się stało), awans uzyskuje 12 oszczepników z najlepszymi wynikami z eliminacji. Każdy z nich oddaje w finale trzy rzuty. Ósemka najlepszych ma później prawo do wykonania kolejnych trzech prób w ramach rozgrywki tzw. wąskiego finału.

Rzut młotem – konkurencja polegająca na rzucie kulą, do której przymocowana jest stalowa linka zakończona uchwytem. Zawodnik wykonuje rzut z koła o średnicy 2,135 m, otoczonego siatką ochronną. Kobiety rzucają młotem o wadze 4 kg (juniorki młodsze 3 kg), młodzicy (do 15 lat) - 5 kg, juniorzy młodsi (16-17 lat) - 5 kg, juniorzy starsi (18-19 lat) - 6 kg i seniorzy - 7,26 kg.

Technika rzutu młotem:
Zawodnik staje w kole tyłem do kierunku rzutu, chwyta oburącz uchwyt młota, wykonuje zamachy ponad głową, prostując ramiona w łokciach wykonuje trzy do czterech obrotów całego ciała, wyrzuca młot w pole rzutów.

Podczas obrotów i po wykonaniu rzutu (lecz zanim młot spadnie) nie wolno zawodnikowi nadepnąć lub przekroczyć metalowej obręczy koła. Koło opuszcza się jego tylną częścią.

Rzut dyskiem – jedna z technicznych konkurencji polegająca na wyrzuceniu siłą ramienia (jedną ręką) dysku, na jak największą odległość. Rzut odbywa się z koła o średnicy 2,5 m otoczonego siatką ochronną o wysokości 4 m i wylotem z przodu 6 m. Aby rzut był ważny dysk musi upaść w wycinku koła o kącie 40 stopni. Dysk ma wagę dwóch kilogramów dla mężczyzn i jednego kilograma dla kobiet.

Posąg dyskobola - zawodnik staje tyłem do kierunku rzutu, po czym wykonuje obrót, trzymając dysk w wyprostowanej w łokciu ręce. Podczas obrotu i po wykonaniu rzutu nie wolno zawodnikowi nadepnąć lub przekroczyć metalowej obręczy koła. Koło opuszcza jego tylną częścią. Jeśli zawodnik opuści koło przed upadkiem dysku w pole rzutu próba nie jest zaliczona. Pomiar rzutu odbywa się za pomocą taśmy, która przechodzi przez środek koła i ślad dysku.

SKOKI
Skok wzwyż
- konkurencja polegająca na odbiciu się (po wykonaniu rozbiegu) i przeniesieniu całego ciała ponad poprzeczką zawieszoną na pionowych stojakach. Zawodnicy mają trzy próby na pokonanie danej wysokości. Po strąceniu poprzeczki istnieje możliwość przeniesienia pozostałych prób na następną wysokość. Trzy kolejne nieudane próby eliminują z konkursu.

Sposób skoku był stale modyfikowany, stosowano dotąd techniki: kuczną, naturalną (tzw. nożycową), obrotową (lub kalifornijską), przerzutową. Obecnie stosuje się rodzaj techniki zwany flop, który pierwszy raz zademonstrował podczas Igrzysk Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku zawodnik USA Dick Fosbury. W technice tej dzięki odpowiedniemu ułożeniu ciała skoczka jego środek ciężkości przechodzi pod poprzeczką, co umożliwia oddanie wyższego skoku.

Skok w dal - konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnicy wykonują rozbieg, odbijają się z jednej nogi z belki i lądują na piaszczystej części skoczni. Na krawędzi belki znajduje się listwa z plasteliną. Jeśli zawodnik podczas odbicia dotknie butem plasteliny, skok jest nieważny (decyduje ślad na plastelinie). Wynik skoku jest mierzony od linii między plasteliną a belką do ostatniego (najbliższego belce) śladu pozostawionego na piasku pod kątem prostym. Aktualny rekord świata należy do Mike'a Powella 8,95 m, choć Iván Pedroso skoczył 8,96 m, lecz podczas zawodów wystąpiły wątpliwości do pomiaru siły wiatru, zatem tego rezultatu nie można było uznać za rekord świata.

Zwykle podczas zawodów (finałowych) wszyscy zawodnicy wykonują trzy próby, a najlepszych ośmiu jeszcze trzy skoki finałowe. O zwycięstwie decyduje najdłuższa odległość w konkursie. Jeżeli dwóch zawodników uzyska taką samą odległość o pozycji decyduje odległość drugiego najdłuższego skoku każdego z nich.

Trójskok - konkurencja, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki:

pierwszy – odbicie z jednej nogi i lądowanie na nogę odbijającą, drugi – lądowanie na nogę przeciwną, trzeci – lądowanie na piaszczystej skoczni obunóż.

Zasady rozbiegu, odbicia, lądowania i mierzenia są identyczne jak w skoku w dal. Dwa pierwsze skoki odbywają się na twardej bieżni, trzeci skok kończy się na piasku

Skok o tyczce - skok odbywa się na takich zasadach jak w skoku wzwyż, z tą różnicą, że zawodnik do pokonania poprzeczki używa tyczki. Dawniej tyczkarze używali tyczek sztywnych, wykonanych z drewna, bambusu, aluminiowych rur (do końca lat 60.), dziś skaczą na tyczkach elastycznych wykonanych z wysokiej jakości tworzyw sztucznych. Tyczki te sprzyjają uzyskiwaniu lepszych rezultatów.

WIELOBOJE
Czwórbój lekkoatletyczny
- zawody rozgrywane wśród uczniów klas szkoły podstawowej. Szkołę reprezentuje 6 zawodników lub 6 zawodniczek, obowiązkowo startujących we wszystkich konkurencjach.

Rozgrywki w wieloboju polegają na przeprowadzeniu czterech konkurencji lekkoatletycznych:

  • Bieg na 60 m ze startu niskiego
  • Rzut piłką palantową na odległość
  • Skok w dal na odległość lub skok wzwyż
  • Bieg na 600 metrów (dziewczęta), 1000 metrów (chłopcy)

Po zakończeniu wszystkich konkurencji wyniki każdego zawodnika przeliczane są na punkty według tabel lekkoatletycznych. Wyniki poszczególnych zawodników są dodawane do siebie. Na wynik zespołu składa się 5 najwyższych wyników.

Pięciobój lekkoatletyczny (pentathlon) - dyscyplina sportowa składająca się z pięciu konkurencji, rozgrywana zarówno przez mężczyzn jak i przez kobiety. Do 1980 r. włącznie pięciobój był podstawową wielobojową konkurencją lekkoatletyczną wśród kobiet, rozgrywaną podczas igrzysk olimpijskich. W 1981 zastąpiony został siedmiobojem.

Konkurencje w pięcioboju męskim:

  • skok w dal
  • rzut oszczepem
  • bieg na 200 metrów
  • rzut dyskiem
  • bieg na 1500 metrów

Konkurencje w pięcioboju kobiecym:

  • bieg na 100 metrów przez płotki
  • pchnięcie kulą
  • skok wzwyż
  • skok w dal
  • bieg na 200 metrów
     

Konkurencje siedmioboju kobiet na otwartym stadionie rozgrywane są w ciągu 2 dni w następującej kolejności:

I dzień: bieg na 100 metrów przez płotki, skok wzwyż, pchnięcie kulą, bieg na 200 m

II dzień: skok w dal, rzut oszczepem, bieg na 800 m

Konkurencje siedmioboju mężczyzn w hali rozgrywane są w następującej kolejności:

I dzień: bieg na 60 m, skok w dal, pchnięcie kulą, skok wzwyż

II dzień: bieg na 60 m przez płotki, skok o tyczce, bieg na 1000 m

Konkurencje biegowe odbywają się seriami na czas. W konkurencjach technicznych przeprowadza się trzy kolejki, natomiast skok wzwyż (oraz skok o tyczce wśród mężczyzn) rozgrywany jest na normalnych zasadach. Wyniki uzyskane przez zawodniczki, przeliczane są na podstawie tabel wielobojowych na punkty i sumowane. Suma punktów decyduje o zajętym miejscu.

Siedmiobój lekkoatletyczny pojawił się na igrzyskach olimpijskich dopiero w 1984, wcześniej (1964-1980) wśród kobiet rozgrywany był pięciobój.

Dziesięciobój
Konkurencja lekkoatletyczna na otwartym stadionie, rozgrywana tylko przez mężczyzn, w skład której wchodzi 10 konkurencji. W hali mężczyźni rozgrywają siedmiobój.

Dziesięciobój rozgrywany jest w ciągu 2 kolejnych dni:

I dzień: bieg na 100 m, skok w dal, pchnięcie kulą, skok wzwyż, bieg na 400 m;

II dzień: bieg na 110 m przez płotki, rzut dyskiem, skok o tyczce, rzut oszczepem, bieg na 1500 m.

Konkurencje biegowe odbywają się seriami na czas, w konkurencjach technicznych przeprowadza się trzy kolejki. Skok wzwyż i o tyczce rozgrywany jest na normalnych zasadach. Wyniki uzyskane przez zawodników przeliczane są na podstawie tabel wielobojowych na punkty i sumowane. Suma punktów decyduje o zajętym miejscu.

Dziesięciobój został włączony do programu olimpijskiego w 1912 roku. W olimpijskiej historii tej konkurencji znajdujemy także polski akcent – w 1972 r. w Monachium Ryszard Katus zdobył brązowy medal.

Incydentalnie organizowane są również zawody kobiet w dziesięcioboju (na najważniejszych imprezach kobiety rywalizują w siedmioboju), nieoficjalną rekordzistką świata w tej konkurencji jest Litwinka Austra Skujytė (8358 pkt, 2005).

Bieg maratoński jest konkurencją olimpijską od czasów pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich, wprowadzono ją dla upamiętnienia wyczynu Filippidesa, który po zwycięstwie Greków nad Persami w bitwie pod Maratonem pobiegł do Aten zanieść tę nowinę. Pokonał wtedy dystans zbliżony do 42 km. Po przekazaniu tej wiadomości padł martwy.

Diamentowa Liga – cykl najbardziej prestiżowych mityngów lekkoatletycznych, który rozgrywany jest od 2010 i zastąpił Golden League. Diamentowa Liga składa się z co najmniej 12 mityngów. Odbywają się one w Chinach, USA, w Europie oraz na Bliskim Wschodzie. Zawodnicy, którzy zdobędą najwięcej punktów w klasyfikacji generalnej swojej konkurencji otrzymają diament o wartości 80 tys. dolarów. Lekkoatleci i lekkoatletki rywalizują w 32 konkurencjach.

IAAF zrzesza obecnie w sumie 212 federacji co sprawia, że ma więcej członków niż Organizacja Narodów Zjednoczonych. Przewodniczącym IAAFu jest Senegalczyk Lamine Diack, który swoją funkcję sprawuje od 1999 r. Do zadań IAAF-u należy dbanie o rozwój lekkoatletyki na świecie, również poprzez standaryzację konkurencji i metod ich pomiaru, zatwierdzanie rekordów świata oraz organizacja zawodów lekkoatletycznych o zasięgu światowym.

Lekkoatletyka

Zgrajmy się na sport: Lekkoatletyka

Trenuj ulubioną dyscyplinę razem z przyjaciółmi! Załóż konto lub zaloguj się do serwisu.

Partnerzy i sponsorzy

następne poprzednie